Łazienka bez wody, pokój bez łóżka, dom bez ogrzewania. Wyobraźnia buntuje się, gdy każemy jej umieścić nas w takich miejscach. Szlachetna Paczka zapytała Polaków, bez czego nie wyobrażają sobie normalnego życia. Odpowiedzi to lista codziennych przedmiotów, bez których „żyje się jak bez ręki”. Tymczasem dla wielu Rodzin te braki są codziennością. Pani Lidia i pan Mariusz nie mają toalety, sami wynoszą nieczystości z domu. Pani Iwona, żeby się umyć, najpierw musi zagotować wodę. Pani Anna ogrzewa się termoforem, bo w domu jest zimno. Czwórka dzieci śpi razem na jednym łóżku, a 12-letni Olek odrabia lekcje bez okularów i biurka, próbując nadążyć za szkolnymi obowiązkami.
Polacy wskazali rzeczy najważniejsze w codziennym życiu
Czego najbardziej nie chcieliby stracić Polacy?
- Co drugi Polak nie wyobraża sobie życia bez ogrzewania.
- Co drugi Polak nie chciałby stracić dostępu do ciepłej wody.
- Co drugi Polak wskazuje sprawną łazienkę jako jeden z warunków normalnego funkcjonowania.
- Ponad 4 na 10 osób nie wyobraża sobie życia bez własnego łóżka.
- Co trzeci Polak nie chciałby zostać bez okularów.
- Ponad 4 na 10 osób nie chciałoby stracić lodówki.
To rzeczy, które dają ciepło, komfort, możliwość nauki i samodzielnego życia. Ich brak odbiera znacznie więcej niż wygodę – odbiera zdrowie, poczucie bezpieczeństwa, samodzielności i codzienny spokój.
Podobny obraz wyłania się z badania CBOS. Polacy pytani o luksus najczęściej nie wymieniają drogich przedmiotów, lecz zdrowie (65%), spokój na co dzień (43%) i poczucie bezpieczeństwa (42%).
65%
Polaków uważa, że luksusem jest zdrowie własne i najbliższych.
Dla wielu Rodzin Szlachetnej Paczki wartości, które Polacy uznają za najcenniejsze, pozostają poza zasięgiem.
Ciepła woda prosto z kranu? U pani Iwony prosto z garnka
Co drugi Polak nie chciałby stracić dostępu do ciepłej wody. Wśród młodych ta obawa jest jeszcze większa. W grupie 18-24 lata aż 65% badanych nie wyobraża sobie sytuacji, w której odkręcają kran i nie leci z niego ciepła woda. Pani Iwona, zanim weźmie kąpiel, musi najpierw zagotować wodę w garnku, a potem przelać ją do miski. Powtarza ten rytuał za każdym razem. Ciepła woda? Marzenie. To jednak nie jedyna trudność, z którą mierzy się na co dzień. Po opłaceniu rachunków zostaje jej 190 zł na przeżycie miesiąca. Musi z tej kwoty pokryć wydatki na jedzenie, środki codziennego użytku i wszystkie nieprzewidziane potrzeby.
65%
W grupie 18-24 lata aż tyle procent badanych nie wyobraża sobie sytuacji,
w której odkręcają kran i nie leci z niego ciepła woda.
Zapytana przez Wolontariusza Szlachetnej Paczki o główną potrzebę, mówi bez zastanowienia, jakby czekała na to pytanie od lat: „Elektryczny podgrzewacz wody”.
Drobna zmiana, która sprawi, że codzienne czynności staną się trochę łatwiejsze, a dom odrobinę bardziej podobny do tego, który dla wielu jest oczywistością.
4%
Rodzin włączonych do Szlachetnej Paczki w 2025 r. nie miało dostępu do bieżącej wody. Ile ich będzie w tym roku? Wolontariusze każdego dnia odwiedzają kolejne Rodziny.
Łazienka to podstawa – oni nigdy jej nie mieli
47%
Dla tylu procent Polaków sprawna łazienka jest jednym z warunków normalnego funkcjonowania.
Jej brak zmienia zwykłe czynności w wyzwania.
Pani Lidia i pan Mariusz znają każde z tych wyzwań zbyt dobrze. W ich domu nigdy nie było łazienki. Dziś, gdy oboje zmagają się z niepełnosprawnością, jej brak jest szczególnie dotkliwy. Pani Lidia porusza się na wózku inwalidzkim. Pan Mariusz nauczył się chodzić o kulach. Nie mają nawet toalety – korzystają z krzesła WC, a nieczystości wynoszą sami.
Jeszcze rok temu małżeństwo cieszyło się dobrym zdrowiem, obydwoje pracowali. Dziś utrzymują się z oszczędności, starannie rozdzielanych na żywność, opał, środki czystości. Nie wiedzą, kiedy pan Mariusz otrzyma decyzję w sprawie renty. Po opłaceniu kosztów utrzymania, na przeżycie miesiąca zostaje im 128 zł na osobę.
12%
Rodzin włączonych w poprzedniej edycji do Szlachetnej Paczki nie miało łazienki.
„Czworo dzieci i jedno łóżko na cegłach”
Ponad 4 na 10 Polaków nie chciałoby stracić własnego łóżka. W świecie zdominowanym przez technologię jest ono ważniejsze niż smartfon czy komputer.
Dla Justyny (11 lat), Oli (12 lat), Piotra (9 lat) i Zosi (4 lata) własne łóżko jest marzeniem. Cała czwórka śpi razem na konstrukcji, którą ciężko nazwać łóżkiem. Wypaczony materac ustawiony na cegłach. „Czworo dzieci i jedno łóżko na cegłach” brzmi jak tytuł obrazu przedstawiającego biedę z XIX wieku.
Tyle że ten obraz nie wisi w muzeum.
Przed snem w czterech młodych głowach pojawiają się nieme pytania:
czy przyjdzie spokojny sen?
Czy pod kołdrą uda się ogrzać, czy znów będziemy trząść się z zimna?
Tak wygląda codzienność tej Rodziny od dwóch lat – od chwili, gdy pani Anna, chroniąc dzieci przed agresywnym ojcem, w pośpiechu zdecydowała się na ucieczkę z domu.
Udało jej się odzyskać: bezpieczeństwo. Ale wciąż brakuje podstawowych sprzętów i warunków, w których dzieci mogłyby spokojnie dorastać. „Bywają miesiące, że dzieci odrabiają lekcje przy… świecach” – mówi z poczuciem nieuzasadnionej winy.
9%
W zeszłorocznej bazie Szlachetnej Paczki tyle Rodzin wskazało łóżko jako kluczową potrzebę.
Największym wrogiem nie jest choroba, lecz zimno
Pani Anna choruje na nowotwór z przerzutami. Ale mówi, że najbardziej brakuje jej… ciepła. Co drugi Polak nie wyobraża sobie własnego życia w chłodzie, ona nie musi sobie wyobrażać. Do jej mieszkania zimno wdziera się przez nieszczelne drewniane okna starej kamienicy. Rachunki za ogrzewanie są tak wysokie, że kobieta go nie używa. Siedzi pod kołdrą, przytulając termofor w rękach pokrytych spękaną skórą. Trzy lata temu zachorowała na raka piersi z przerzutami do mózgu. Przeszła mastektomię i stale przyjmuje chemię. Gdy niedawno spędziła kilka dni w szpitalu, była szczęśliwa. Po raz pierwszy od dawna nie marzła.
Pani Anna utrzymuje się z renty i zasiłku pielęgnacyjnego. Po odliczeniu stałych opłat, za wynajem, leki i raty pożyczki zaciągniętej na leczenie, na życie zostaje 275 zł miesięcznie.
Kiedy miała sprawny piekarnik, dorabiała, piekąc ciasta.
62%
Ogrzewanie to najczęściej wskazywany przez Polaków element codzienności,
bez którego trudno wyobrazić sobie normalne życie.
Szczególnie często wskazywały go kobiety (62%).
22%
Rodzin w Szlachetnej Paczce nie mogło pozwolić sobie na ogrzanie mieszkania.
18%
potrzebowało opału.
Brak okularów – zamyka drogę do nauki 12-letniemu Olkowi
31%
Tylu Polaków nie wyobraża sobie życia bez okularów. W grupie seniorów to 41%.
Choć problemy ze wzrokiem najczęściej kojarzymy z późniejszymi latami życia, brak odpowiednich okularów równie mocno może utrudniać dzieciom naukę i codzienne obowiązki.
Aleksander, żeby przeczytać podręcznik, mruży oczy i pochyla się nad niską ławą. Nie ma ani odpowiednich okularów, ani biurka. Ma 12 lat, ale podczas nauki wygląda jak zmęczony wieloletnią pracą staruszek.
Olek ma poważną wadę wzroku. Jego okulary trzeba wymieniać co pół roku. Nowe, specjalistyczne szkła kosztują 1500 zł.
Pani Magdy, która samodzielnie wychowuje syna, na nie stać.
Rodzina utrzymuj się z pensji i programu 800+, co łącznie daje 4000 zł. Po opłaceniu kosztów wynajmu, rachunków i leków, na życie pozostaje 905 zł na osobę. Mama stara się zapewnić synowi wszystko, czego potrzebuje, często kosztem własnych potrzeb.
152
Rodziny (0,8%) ze Szlachetnej Paczki w zeszłej edycji prosiły o okulary, bon do optyka albo okulisty.
355
Tyle Rodzin wskazało w swoich potrzebach biurko.
W tym domu nikt nie woła dzieci do stołu – stołu nie ma
Stół to miejsce posiłków, rozmów, odrabiania lekcji, bycia razem. Nic dziwnego, że 11% Polaków wskazało go jako jedną z rzeczy, których najbardziej nie chciałoby stracić. Jego brak oznacza coś więcej niż tylko brak mebla.
W domu pani Aleksandry nie ma miejsca, przy którym cała rodzina mogłaby usiąść razem. Jedzą posiłki na sofie, trzymając talerze na kolanach, a szklanki na podłodze.
Pani Aleksandra dobrze wie, jak wygląda życie pełne kompromisów. Kiedy zaszła w ciążę, straciła pracę. Dziś chciałaby znaleźć nowe zatrudnienie, ale syn często choruje po rozpoczęciu żłobka, a dojazd do miasta bez samochodu bywa wyzwaniem.
Pani Aleksandra chciałaby zrobić prawo jazdy. Wierzy, że zdany egzamin otworzy jej drogę do pracy, da rodzinie więcej możliwości. Na razie utrzymują się z pensji pana Michała oraz świadczeń na dzieci. I wciąż próbują urządzić codzienność tak, by dwóch chłopców mogło dorastać w poczuciu bezpieczeństwa, mimo wszystkich trudności.
374
Tyle Rodzin z bazy Szlachetnej Paczki marzyły o stole (dane z edycji z 2025 r.).
Rzeczy niezastąpione. Ludzie jeszcze bardziej
Poczucie bezpieczeństwa, zdrowie i spokój to ich często brakuje Rodzinom objętym pomocą Szlachetnej Paczki. Trudno odzyskać zdrowie, gdy trzeba walczyć z przenikliwym zimnem. Trudno o poczucie bezpieczeństwa, gdy dzieci śpią na zarwanym łóżku. Trudno o spokój, gdy po opłaceniu rachunków zostaje kilkaset złotych na przeżycie miesiąca.
Są rzeczy, których brak odbiera spokój i poczucie bezpieczeństwa. Pomóż je odzyskać. Twojej pomocy nic nie zastąpi.
