Niania i rozliczenie podatkowe PIT

Umowa uaktywniająca

Zgodnie z obowiązującymi przepisami rodzice do opieki na dzieckiem, które ukończyło 20. tydzień życia do 3. roku lub w przypadku, gdy niemożliwe lub utrudnione jest objęcie dziecka wychowaniem przedszkolnym, to do 4 roku życia – mogą zatrudnić opiekunkę na podstawie umowy uaktywniającej do opieki nad tym dzieckiem. Umowa taka jest umową o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

Jest to umowa o świadczenie usług, której zaletą jest opłacenie pod pewnymi warunkami składek ZUS przez budżet państwa, a także możliwość szybkiego powrotu rodziców do pracy. 

Nianią może być np.: babcia, kuzynka dziecka, sąsiadka, studentka, emeryt, osoba na świadczeniu przedemerytalnym. Taka osoba musi jedynie posiadać wykonane badania dla celów sanitarno-epidemiologicznych oraz posiadać orzeczenie o braku przeciwskazań do takiej pracy.

Po zatrudnieniu niani, należy zgłosić siebie do ZUS jako płatnika składek, korzystając przy tym z formularza ZUS ZFA (chyba że już prowadzisz działalność gospodarczą – wtedy nie musisz składać tego formularza ponownie). Następnie należy zgłosić nianię jako osobę ubezpieczoną, wypełniając formularz ZUS ZUA lub ZUS ZZA w zależności od tego, którym ubezpieczeniom niania będzie podlegać. Jakie dokumenty należy złożyć w celu rozliczenia składek? Czy należy robić to regularnie? Odpowiedź na oba te pytania zależy od tego, czy niania zarabia poniżej, czy też powyżej połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę. W tym momencie warto też zaznaczyć, że składki na ubezpieczenie może sfinansować budżet państwa.

Rozliczenia niani oraz wszystkich dochodów dokonasz wygodnie za pomocą programu do rozliczeń PIT:

Kiedy budżet państwa sfinansuje składki ZUS za nianię

Finansowanie składek niani przez budżet państwa, nastąpi w przypadkach gdy: 

Rodzice: 

• pracują na podstawie umowy o pracę, 
• świadczą usługi na podstawie umowy cywilnoprawnej, która stanowi tytuł do ubezpieczeń społecznych (umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o świadczenie usług), 
• prowadzą pozarolniczą działalność, 
• prowadzą działalność rolniczą (z wyjątkiem osoby, która podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownik),
• nie są na urlopie macierzyńskim, ojcowskim albo wychowawczym,
• nie tworzą zawodowej rodziny zastępczej,
• nie korzystają z ulgi na podstawie umowy aktywizacyjnej, czyli na przykład nie zatrudniają innej osoby, która była bezrobotna. 

Niania: 

• jest osobą pełnoletnią, 
• nie jest rodzicem dziecka. 

Dziecko: 

• nie uczęszcza do żłobka lub klubu dziecięcego, oraz gdy nie jest pod opieką dziennego opiekuna, 
• ukończyło 20 tydzień życia,
• do końca roku szkolnego, w którym dziecko skończy 3 lata.

Jakim ubezpieczeniem ZUS jest objęta niania

Niania jest objęta obowiązkowymi ubezpieczeniami: 

• ubezpieczeniami społecznymi (emerytalnym, rentowymi i wypadkowym) oraz ubezpieczeniem zdrowotnym- jeśli np. opieka nad dzieckiem, którego dotyczy umowa jest jej jedyną pracą 
• tylko ubezpieczeniem zdrowotnym – np. gdy pracuje jednocześnie na cały etat i otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia.

Ubezpieczenie chorobowe jest dla niani dobrowolne i nie podlega dofinansowaniu przed budżet państwa. Składkę na to ubezpieczenie finansuje sama niania. Rodzic potrąca tą składkę z pensji niani i odprowadza do ZUS.

Umowa uaktywniająca w przypadku wynagrodzenia niższego od minimalnego. Jeżeli niania otrzymuje wynagrodzenie niższe lub równe połowie minimalnego wynagrodzenia za pracę i umowa została zawarta po 01.01.2018 r. ,to budżet państwa dopłaci na nianię połowę składek za ubezpieczenia społeczne. Dofinansowaniu nie podlega składka na ubezpieczenie chorobowe, które jest dobrowolne.

Umowa uaktywniająca w przypadku wyższego wynagrodzenia od minimalnego 

Jeżeli niania zarabia wyższą kwotę niż 50% minimalnego wynagrodzenia, to składki od nadwyżki ponad tę kwotę na ubezpieczenia emerytalne i rentowe niania współfinansuje wraz z rodzicami dziecka, nad którym sprawowana jest opieka w ramach umowy uaktywniającej. W przypadku ubezpieczenia zdrowotnego, finansowanie leży po stronie niani a w przypadku ubezpieczeń wypadkowych finansowane są w całości przez rodzica.

Roczne rozliczenie Niani

Umowa uaktywniająca zawierana jest między dwoma podmiotami nieprowadzącymi działalności gospodarczej (między nianią a rodzicem/rodzicami dziecka), w związku z czym przychód z tej umowy zaliczany jest do przychodów z innych źródeł. Rodzic dziecka nie przekazuje niani ani urzędowi skarbowemu deklaracji i informacji podatkowych dlatego rozliczenie z urzędem skarbowym leży po stronie niani.

Niania nie otrzymuje od rodziców żadnego PIT-u, są oni tylko zobowiązani do zgłoszenia jej do ZUS, opłacania składek i składania deklaracji oraz raportów do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Niania dochody rozlicza samodzielnie na podstawie umowy zawartej z rodzicami lub potwierdzeń wpłat dokonanych przez rodziców (wpłaty na rachunek bankowy, przekazy pocztowe lub pokwitowania wpłat gotówkowych) powiększone o pobrane składki na ubezpieczenie społeczne przez rodziców.

Niania dochody ujmuje w PIT-36 w części E w wierszu nr 10 „Inne źródła, niewymienione w wierszach od 1 do 9”:

• w polu 124. „przychód” – wykazuje przychód brutto uzyskany z umowy w danym roku podatkowym, czyli kwota, która wynika z umowy
• w polu 125. „koszty uzyskania przychodu” wykazuje w wysokości 20% przychodu pomniejszonego o składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe, sfinansowane z jej wynagrodzenia przez rodziców i pobrane z wypłaty (nie pomniejsza przychodu o składki sfinansowane przez ZUS/budżet państwa). Niania może wyliczyć też koszty na innej zasadzie – w wysokości rzeczywiście poniesionych wydatków, pod warunkiem że posiada dokumenty potwierdzające ich poniesienie.
• w polu 126 „dochód” wykazuje różnicę pomiędzy innymi źródłami przychodów a kosztami ich uzyskania
• w polu 128 „Należna zaliczka, w tym zaliczka pobrana przez płatnika lub przekazana płatnikowi” wykazuje składki opłacone za nią przez rodziców i pobranych z wynagrodzenia,

Podsumowując, niania z przychodów uzyskanych w ciągu roku rozlicza się na zasadach ogólnych. Uprawnia ją to do odliczenia kwoty wolnej od podatku, rozliczenia wspólnie z małżonkiem / w sposób przewidziany dla osób samotnie wychowujących dzieci oraz z korzystania z odliczenia ulg np na: dzieci, internet, termomodernizacyjnej, rehabilitacyjnej i leki.

Program „Aktywny Rodzic”, czyli babciowe

Dla rodziców zatrudniających nianię na podstawie umowy uaktywniającej dostępne są również świadczenia z programu „Aktywny Rodzic”, takie jak aktywni rodzice w pracy, czyli „babciowe”, które mogą wynosić 1500 zł miesięcznie. Aby skorzystać z tego wsparcia, rodzic musi spełniać określone warunki.

Aby skorzystać z tego wsparcia, rodzice muszą spełnić jeden z poniższych warunków:

1. Podlega pod ubezpieczenie emerytalne i rentowe z tytułu np.. Umowy o pracę lub umowy zlecenia
2. Podlega pod ubezpieczenie emerytalno-rentowe rolników z KRUS
3. Pełni pracę na służbie taką jak: policjant, żołnierz zawodowy, sędzia, prokurator
4. Przebywa w trakcie zatrudnienia na zasiłku np. macierzyńskim, opiekuńczym, chorobowym
5. Wynagrodzenie za pracę musi wynosić co najmniej równowartość minimalnego wynagrodzenia za pracę.

W przypadku rodziców samotnie wychowujących dziecko, wystarczy że tylko ta jedna osoba spełnia powyższe warunki. Można się wtedy starać o inne świadczenia w ramach projektu Aktywny Rodzic np. Aktywnie w żłobku lub Aktywnie w domu.

Nie uzyska świadczenia osoba, która przebywa na urlopie wychowawczym, bo zgodnie z założeniem programu rodzic musi być aktywny zawodowo.

Świadczenie przysługuje na dziecko w wieku od 12 do 35 miesięcy, które nie chodzi do żłobka, ani przedszkola, klubu dziecięcego i nie ma opiekuna dziennego (co nie wyklucza niani).

Wsparcie przyznawane jest niezależnie od wysokości dochodów rodzica. Otrzymasz 1500 zł miesięcznie lub 1900 zł miesięcznie jeśli dziecko ma orzeczenie o niepełnosprawności i wymaga szczególnej opieki.

Wniosek o świadczenie z programu Aktywny rodzic składasz elektronicznie do ZUS za pomocą np.. Platformy PUE/eZUS, aplikacji mobilnej mZUS, portal Emp@tia Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Ustawa o programie Aktywny Rodzic” daje trzy nowe opcje wsparcia:

1. Aktywni rodzice w pracy (tzw. babciowe) – 1500 zł miesięcznie dla rodziców aktywnych zawodowo na opiekę domową nad dzieckiem w wieku 12–35 miesięcy. Można je łączyć z opisaną wcześniej umową uaktywniającą, wtedy państwo pokrywa też składki ZUS. Umowa z nianią nie jest obowiązkowa.
2. Aktywni w żłobku – do 1500 zł miesięcznie na żłobek, klub dziecięcy lub opiekuna dziennego.
3. Aktywni w domu – 500 zł miesięcznie na dziecko w wieku 12–35 miesięcy dla rodziców opiekujących się nim w domu.

Przekazując 1,5% podatku w zeznaniu rocznym, działaj realnie! Wesprzyj Szlachetną Paczkę.

Wypełnij PIT poprawnie i uwzględniając wszystkie przysługujące Ci ulgi za pomocą programu:

---

---